ጳውሎስ መልእክት ቲቶል

                    ጳውሎስ መልእክት  ቲቶል                        

                              

                                ጳውሎስ መልእክት  ቲቶል 

                                

                                            ሳይማ             

     ቲቶ አረማውነትኮ ክርስትናል ጋሔየቲያ የከህ ጳውሎሱ ወንጌል ፋሮህ ካብየህ ዻየርከኮ ሓቲ ሢራሒህ ታሓባባሪ ኪይይ ይነ፣ ጳውሎስ ታይ ፋሮ መልአክት ይጽሕፈም ዒድመህ ዕንዳቲያ የከህ ሥራሕ ታሓባባሪ ቲቶህ ኪይይ ይነጉል፣ ቲቶ ታማይ ዋክተ ሞሶዓሪ ሥራሕ ያምቃጻጻሮ ቀርጢየስል ገይማይ ይነ፡፡ መልእክት ታብህለም አዶሓ ዋና ዋና ጉዳይህ አሞል ኪኒ፡፡ ኤዸዾይታቲያ ሞሶዓሪ መራሕት ባዽሳህ ቀርጤስ ሒያውህ ኃይል አንጻራህ አይነህ ኢጊድ ዓይነቲህ ኃይላ ያሎና ኤዳም ቲቶህ መታሓሳሰቢህ አካህ ቶምሖወ፣ ማለሚኖህ፣ ሞሶዓሪ አዳድ ገይማታ ኢሲሲ ቡሎህ ማለት ለ ዕድመህ ዱፉይተ ላባቶ፣ ዒድመህ ዱፉይተ ሳዮ፥ ዒንዳነይቲትህ አገልገልቲ አይናህ የኒህ ያይምህሪኒም ኤዳ ዒለህ ቲቶህ ምክረ ዮሖወ፣ ባክቶል ክርስቲያን ሥራሒህ ኃይሊ ባዽሳህ ሳላማህ ካሓኖህ ማረኖ፣ ሞሶዓሪ አዳድ ናዓቢ፣ ክርክርከ  ባዽሳ ሚሪሕ ኢሶ ቲቶህ ምክረከ  መምረሒህ ቶምሖወ፡፡                                                               ማዕራፋ 1                                         1. መዔፉጊህ አገልጋሊከ ኢየሱስ ክርስቶሲህ ሐዋርያ የከ፣ መዔፉጊህ ዶሮይቲት ኢምነቲህ ጎሮኒሶከ ሃይማኖት ሓቀ ያዻጎና አቦ ረዲሰ ጳውሎስ፣ 2. ታይ ሃይማኖት ኡማንጉሊት ሂወት ታስፋህ አሞል ትምሥሪተም ኪኒ፣ ዲራብተ ዋ አምላክ ታይ ሂወት ያሓዎ ዳባናት ባሶል ቃል ኖህ ሳየ። 3. ዳባን ማደ ዋክተ መዔፉጊ ኢሲ ቃል ይግልጸ፣ ታይ ቃል ዮያህ ሓደራህ ዮህ ዮምሖወጉል ኒያድኂነ መዔፉጊህ ትኢዛዚህ ሪምድህ አይብሥርክ አነ። 4. ኡማኖይህቲያ የከ ኢምነቲህ ሓቂ ይባዻ የከ ቲቶህ፣ መዔፉጎ አባከ ኒያይድኂነ ኢየሱስ ክርስቶስህ ጸጋከ ሳላም ያኮይ፡፡                                                                     

                                                 ቲቶ ሥራሕ ቀርልጤስ                                         5. ኮያ ቀርጤስል ኩሐበሚህ ምክያታል ቱግዱለም አመጊክ ኃይላ አቢቶ ኩእእዚዘሚህ መሠረቲህ ሞሶዓሪ ስማግለ ኢሲሲ ካታማል ረዲሶ ኪኒ፡፡ 6. ሞሶዓሪ ስማግለይቲ፣ አምንቅፈ ዋቲያከ ኢንኪ ኑማህ ባዕላ ኪንቲያ፣ ሲደ ያክኒምከ አምአዛዘ ዋይቲህ ምክንያታል አምውቂሰ ዋይታ፣ ታምኢምነ ዻይሎ ለ ሒያውቶ ያኮ ኤዳ፣ 7. ኤጲስቆጶስ  ፉጊ ሥራሓህ ሓደራ ጋራየቲያ ኪንጉል አምንቂፈ ዋቲያ ያኮ ኤልታነ፣ አማም ባሊህ አክሩዔ ዋቲያ፣ አቁጡዔ ዋያቲያ፣ አስክረ ዋቲያ፣ አምጸቀጸ ዋቲያ፣ ማላህ አምሆጎጎወ  ዋቲያ ያኮ ኤልታ። 8 ጋዳህ ገዸንታ ጋራቲያ፣ መዔም አኪናን ጉዳይ ኪሕንቲያ፣ ኢሰ ያምቆጾጾረ ቲያከ ትክክል ኪንቲያ፣ መንፈሳውከ መጠኒህ ማራቲያ ያኮይ። 9. ያምእምነቲያከ ሓቂ ትምህርቲሊህ ያምሰመመዔ ቃል ያባዾ ኤልተነ፣ ታይ ዓይነቲህ ፂሪይ ቃላህ አክማራ ያምክርኒምከ ታይ ቃል ታምቀወመ ሒያው ያስጋሳጾ ዺዓ። 10. አይሚህ ማንጎ ሒያው፣ ማንጊህ አይሁድ ወገንኮ ኪናም አምኢዚዘ ዋይታም፣ ካንቶህ ታልፍልፈምከ ታይተለለም ታነ። 11. ታይ ሒያው ቲብ ኢሶና ኤዳ፣ አይሚህ ኢሲን ሖላሳ ዳናህ ማላህ አምሆጎጎውክ ኤደዋ ጉዳይ አይምሂርክ በተሰብ ሙሉኡድ ያይሄወኪን። 12. ተንኮ ኢንከቶ የከ ተን ነብይ ቀርጤስ ሒያው ኡማን ዋክተ ዲራብሊት፣ ጸካናት፣ ባራኪ አራዊት፣ ሢራሔዋይታም፣ ጋርባ ናቦቢ ኪኖን"ያዽሔ። 13. ታይ ማስክሪህ ምስክርነት ሓቀ ኪኒ፣ አማይጉል ኢምነቲህ ዓፍያት ለም ያኮና፥ 14. አይሁድ አፍቲ ታሪክ ያክትልንምኮከ ሓቀ ታምቀወመ ሒያውህ ፋዎ ያብዽንምኮ ጋዳህ ተን ኢግሲፅ። 15. ፂሪያማህ፣ ኡማን ጉዳይ ፂሪቲያ ኪኒ፣ ርኩሳታህከ አምነዋይታ ሒያዋህ ለ ፂሪይ ጉዳይ ኢንኪጉል ሚያነ። 16."መዔፉጎ ናዽገ" ያዽኂን፣ ሲኒ ሥራሕ ለ ያክሕዲን፣ አይሚህ ኢሲን ታይፂይፈም፣ አምኢዚዘ ዋታምከ ኢንኪ መዔ ሥራሕ  አብቶ ዺዔዋታም  ኪኖን፡፡                                                                                                                               

                                               ማዕራፋ 2                                                                                                 ፂሪይ ሚሂሮ                                            

  1. አቱ ለ ፂሪይ ትምሂርቲሊህ ያምሰመመዔቲያ ያከ ቃል ኢሚሂር። 2. ዒድመህ ዱፉይተ  ላበቶ፣ መጠኒህ ማርታም፣ ሲኒ ኪበረ ዻዉዻም፣ ሰሊታም፣ ኢምነትከ  ካሓኖህ ትዕግሥቲ ለም፣ ጥዕና ለም ያኮና ኢምክር። 3. ታማም ባሊህ ዒድመህ ዱፉይተ ሳዮ  ትብታምከ ሲኒ ኪብረ ዻዉዻም ወይ ማስተህ አምግዲደ ዋይታም፣ ሒያው ምጋዕ ዓይንሰ ዋይታም ወይ ማሲተህ አምጊዲደ ዋይታም ያኮና ኢምክር፣ ማንጊህ መዔም አኪናን ጉዳይ ታይምሂረም ያኮናይ፡፡ 4. ዒንዻ  ሳዮ ለ፣ ሲኒ ባዕልከ ዻይሎ ያክሓኖናይ፡፡ 5. ጥንቂቃምከ ፂራያም፣ ዓረድ ሢራሕታም፣ መዔማራ፣ ሲኒ ባዒሊህ ታምኢዚዘም ያኮና ተን ኢይምሂራ። ታሃም አበኒምኮ መዔፉጊህ ቃል ያንቅፊቲ ሚያኒየ።                                                     6. ታማም ባሊህ ናባ ማሪ ሲነ አምቆጾጾሪክ ማሮናክ ኢምክር። 7. አቱ ለ መዔም አኪናኒም አባክ ኡማን ጉዳህ አብነት አካህ ቲክ፣ ሚሂሮህ ለ ሓቀ ኪናም፣ ቁዋ ለም፣ 8. አምንቅፈዋይታ ቁምነገር ለ ዋኒ አካህ ኢግልጽ፣ ታይ ዓይነቲህ ታምከረከረም ናሞል ዋንስታን ኡማ ጉዳይ ዋያንጉል ሖላሲታን፡፡ 9. ታስግልጊለም ሲኒ አሞይቲቲህ ያምአዛዞና ኡማን ዓይነቲህ ተን ኒያቲሶና፣ ኡማ ቃል ኤል ደሄያናምኮ፣ 10. ተን ማል ለ አክ ጋርዕታናምኮ ኢምክራ፣ ጋዳህ ናድኃኒ መዔፉጊህ ሚሂሮ ኡማን ጉዳህ ታምካባሮ ኡማን ዋክተህ ፍጹም ኢምነት ኡስቡሉዋ፡፡ 11. መዔፉጊ ሒያው ኡምቢህ አካህ ያድኅኒን ጸጋ ይስቡሉወ። 12. ታይ ጸጋ ኒኃጢአትከ ኃዶይታ ትምኒት ናክሓዶከ ኒናሞ ናምቃጻጻሮ፣ ቅንዒናህ፣ መንፈሳውነትህ ታይ ዓለምል ማርኖ ኒያይምሂረ። 13. ታይ ዓይነቲህ ተምበረከ ኒኒ ታስፋ ዻዉዻክ ናነ፣ ታይ ኢላልና ታስፋህ ናባ ኒአምላክ፣ ኒመደኃኒ ኢየሱስ ክርስቶስህ ክብረ ያግልጺኒም ኪኒ። 14. ክርስቶስ ዓማፀኮ ኡምቢህ ኒያይዳኃኖ መዔ ሥራሕ ሢራሕኖ ቱጉሃትከ ካያህ ባዽስመ ፂሪይ ህዝበ ናኮ ኒያይፃራዎ ዒሎህ ኢሰ ትላሰህ ኖህ ዮሖወ።  15. ታይ ጉዳይ ኢይምሂር፣ ሙሉእ ሢልጣናህ ኢምኪር፣ ኢግኒሕ፣ ኢንከቲ ኩዻይተ ዋዎይ፡፡                                                   

                                         ማዕራፋ 3                                                                                               ክርሰቲያን  ሢራሕ                                                   

  1. ሒያው ኡምቢህ፣ ረዶንከ ሢልጣን አሞይቲቲህ ትሕቲናህ ያምአዛዞናይ፣ መዔ  ሢራሕ ኡምቢህ ሢራሖና ተምሶኖዶወም ያኮናይ፡፡2. ኢንከቲ አሞል ኡምነህ ዋንስታናምኮ ተን ኤስሔሰሰብ፣ ማንጊህ ሒያውሊህ አንገዔዋይታ ጋርሄንቲት፣ ፍጹም ኪን ትሕቲና ሒያው ኡምቢህ ታይቡሉወም ያኮናይ፣ 3. አይሚህ ናኑ ለ ታሃምኮ ባሶህ አስታውዓለ ኖክ ታግዱለ ምዸማሎሊ አምኢዚዘ ዋይታ ማዮ ታም፣ ታምገገህ ታምተለለም፣ ኢስስ ካሓኖህከ ኃዶይታ ኒያታህ ዻሚምታም፣ ቶንኮልከ ሲሕደድ ማርታም፣ ታምነዔበምከ ኒነ ኒነህ ታንገዔም ክይይክ ኒነ። 4. ያኮይ ኢካህ ኒአድኃኒ መዔፉጊህ መዔነከ ካሓኖ ኒይምቡሉወ ዋከተ፤ 5. ናኑ ሥራሕነ ጽድቂ ሥራሓህ አከካህ ኢሲ መሕረቲህ ኒይድኂነ፣ ኒድኅነም ዑሱብ ልደቲህ ዓካልሶህከ መንፈስ ቁዱስ አራሓህ ገይምተ ዑሱሳበህ ኪኒ። 6. መዔፉጊ ያይድኂነም ኢየሱስ ክርስቶስህ አራሓህ ኢሲ መንፈሲህ ማንጋ ኖህ ሓዸ። 7. ታሃም አበም ካጸጋህ ኒጽድቀህ ታስፋህ ኢላልና ኡማንጉሊ ሂወት ናውራሶ ኪኒ። 8. ታይ ኮከም ሲናከም ኡምቢህ ታምኢሚነም ኪኒ። መዔፉጎል ታሚነ ሒያው መዔ ሢራሓህ ያትጋሆና ታይ ሲናካም ሙሉኡድ ዓዲህ ታይሳዻጎ ጉራክ አነ፣ ታይ ጉዳይ መዔቲያከ ሒያው ያጥቅመቲያ ኪኒ። 9. ያከካህ ካንቶ ኪን ክርክር፣ ዋለዶ ሎይ፣ ጽቅጽቂህ ሙሴ ሕጊህ ምክንያታል ኡጉታ ዽባኮ ሚሪሕ ኤያ፣ አይሚህ ታይ ጉዳያት ጥቅመ አለዋይታምከ ሊሞ ሂናም ኪኖን። 10. ባዽሳ ባሃ ሒያውቶ ኢንኪጉል ያኮይ ላማጉል ትምክረምኮ ላካል ካኮ ሚሪሔይ። 11. ታህ ኢጊድ ሒያውቲ ዮምቦሎሶወቲያከ ኃጢአት ሢራሓክ ኢሲ አሞል ይፍርደቲያ ኪናም  ኢዽግ።                                                                                                                                                                          

  ባክቶ ምክረ 

   12. አርጤማሳ ያኮይ ቲኪቆስ ኮያ ዻጋህ ፋራ ዋክተ፣ አቱ ኒቆልዮኑል ዩላል ታማቶ  ኢጽዒር፣ አይሚህ አኑ ካርማ ታማለ ቲላሶ ኢውስነህ አኒዮ። 13. ሕጊ ማዻጋ ዜማስከ  አጵሎስ ሲኒ አራሕ ኤዸዺሶና አብሲስ፣ ተን ጉርሱሳ ጉዳአህ አምቢህ ተን ሓቲም።   14.    ኒሒያው ለል ኢንኪ ፊረ ሂኒም ራዓናምኮከ ናብራ ሔልዋይ ያይሳሳኮና ዺዖና፣ መዔም ሥራሓናም ያማሃሮናይ፡፡ 15. ዮሊህ ታነም ኡምቢህ ሳላምታ ካብ ኮህ ኢሳን፣ ኢምነት ምክንያታል ኒኪኅንማራህ ሳላምታ ኖህ  ኢስቅሪብ። ጸጋ ኡማን ሲናሊህ ታኮይ፡